حضرت محمد (ص) در مورد دو خصلت مهم برای کمال می فرمايد :مواظب زبانتان باشید و مواظب دلتان .
دلها سه گونه اند یاسلیمند یا منیرمند یا شهیدند .
دلهای سلیم خدارا می خواهند .دلهای منیر خدا را جستجو می کنند و دلهای شهید خدارا یافته اند و به خدا رسیده اند . این مطلب یکی از دوستان به نقل از شبکه قران گفته است من علاقه مندم در این مورد اطلاعات بیشتری به دست آورم اگر شما منبع خوبی در این مورد می شناسید معرفی کنید .
خدا عظیم نیست او عظمت است . خدا مهربان نیست او مهربانی است . خدا عاشق نیست ،او عشق است . و این عظمت و مهربانی توسط ما فرصت حضور می یابد . وقتی دست ناتوانی را می گیریم و یا با عشقی خالصانه به حر فهای انسانی نا توان گوش می سپاریم ،گره از کار کسی می گشاییم پروردگار مجال حضور در زمین را یافته است . جهان در انتظار ظهور همه ی ماست . کار خدا خلق انسان بوده و رسالت انسان تجلی خداوند بر زمین ،انسان نردبانی است که از طریق آن خداوند از فراز اسمان بر زمین گام می نهد . ما عظیم تر از آن هستیم که می پنداریم .
مسعود لعلی
خداوند اندیشید و نخستین اندیشه اش فرشتگان بود.خداوند سخن گفت و نخستین وازه اش "انسان "بود . جبران خلیل جبران
و به راستی انسان را آفریدیم و ما از رگ گردن به او نزدیکتریم .16 -ق
تو آن امپراتوری هستی که به خواب رفته و در رویا می بیند که گداست از خواب بیدار شو . اوشو
این دنیاسر گرم کننده است . توان بازی کردن نقش، در آن محدود به پی بردن به ارزش آن است و اينكه چگونه خدا را بشناسیم .
ضرورت يادگيري هنري
كاربرد حواس مختلف
بديهي است كه مغز ما نياز به تمرين و فعاليت دارد تا رشد كرده و سالم باقي بماند . زماني كه پديده ها و وقايع به وسيله ي حواس مختلف دريافت مي شوند. ( ديدن – شنيدن – لمس كردن – نرم كردن و بوييدن ) آن ها در چندين شبكه ي حافظه مرتبط با هم ذخيره مي شوند. حافظه اي كه بدين گونه ذخيره مي شود، قوي تر و قابل دسترسي تر از حافظه اي است كه فقط در يك حوزه ي حسي ذخيره شده است. لذا فعاليتهاي آموزشي چند حسي مثل بازي ها ، ايفاي نقش ، انگيزه ها و تجارب هنري مي توانند حافظه ي قدرتمندي را بيافرينند. لذا اگر چه كاربرد تمامي حواس در يك حوزه از تدريس ، غير ممكن است ، ولي هر چه قدر كه حواس بيشتر در طي يك درس بكار گرفته شوند، اين احتمال بيشتر وجود دارد كه مفاهيم بيشتري بخاطر سپرده شود و بعداً اصلاح گردند.
رشد خود را راهبري دانش آموزان
براي آنكه قواي دروني دانش آموزان كاملاً در كلاس درس و سپس در زندگي شكوه گردد آنان نياز به آزادي قانونمند براي خود راهبري در يادگيري دارند. در واقع ، كافي نيست كه دانش آموزان در يك محيط برانگيزاننده باشند، بلكه آنها بايد به ايجاد و آفرينش اين محيط هم كمك كرده و مستقيماً با آن تعامل نمايند.آنها بايد فرصت هاي متعددي را براي گفتن داستان هايشان داشته باشند ، نه آن كه فقط شنونده داستان هاي معلم باشند.
آموزش رسمي بايد آغازگر يك فرايند پويا باشد كه از طريق آن دانش آموزان به گونه اي پيشرونده وابستگي شان به معلمان و نمادهاي آموزشي كم شده و به آنها اراده اي براي اجرا و اداره ي يادگيري خود بدهند. لذا بايد هدف مربيان آن باشد كه رشد دانش آموزان را تسهيل كرده تا آنان ، معلمان خودشان بشوند.
كاربرد عواطف و احساسات
به لحاظ فيزيولوژيك ، عاطفه نقش مهمي را در چگونگي يادگيري ما بازي مي كند. دانش آموزان هنگامي كه اطلاعات در يك زمينه عاطفي قرار داشته باشد آن بهتر به ياد مي آورند. چرا كه جريان و خط سير عصبي از طريق عواطف افزايش مي يابد. در واقع اگر يك مفهوم در يك زمينه ي عاطفي و احساسي ياد گرفته شود، دانش آموزان قادرند كه آن مفهوم را بخاطر بسپارند و بهتر هم به خاطر بياورند. لذا معلمان هنر بايد از طريق درگير ساختن دانش آموزان و ايجاد يك فضاي مهيج در كلاس ، سرزندگي و پويايي كلاسهاي درس خود را تضمين نمايند.
در واقع ، بسياري از معلمان بر اين نكته واقف اند كه كودكان هنگامي با سهولت بيشتر ياد مي گيرند كه آنها از نظر عاطفي درگير آموزش و يادگيري دروس شده باشند ، چرا كه عاطفه توجه را هدايت مي كند و توجه هم ، يادگيري و حافظه را.
اين روال و مسير ( تربيت هنري- برانگيختن عاطفي- توجه يادگيري و تقويت حافظه) الگويي را براي يادگيري پديد مي آورد طبيعي است مغز انسان از طريق طراحي دروسي كه الگو ها را مي توان در آن ايجاد كرد كمك نمايند. اين امر قطعاً از طريق تدريس دروس كه نشان مي دهند چگونه فعاليت هاي يادگيري كلاسي به طور طبيعي ، متناسب با موقعيت هاي واقعي زندگي است انجام مي گيرد.
تسهيل يادگيري اجتماعي
عمده ي يادگيري دانش آموزان اجتماعي است و اين امر مستلزم آن مي باشد كه دانش آموزان با يكديگر كار كرده و از هم ياد بگيرند و به طور مشاركتي مشكلات خودشان را حل كنند. هنرها ، موقعيت ها و فرصت هاي فراواني را براي تعامل ، درك متقابل و يادگيري هاي اجتماعي فراهم مي آورد.
اهميت تربيت هنري را در منظر كمك و مساعدتي كه به تحقق ساير اهداف نظام آموزشي مي كند، مورد بررسي قرار دهيم . شايد به شش هدف كلي برسيم ، كيفيت زندگاني ، انسانيت ، تكثير گرايي فرهنگي ، شهروندان ، آموزش عمومي ، رضايت شخصي (خودشكوفايي)
به عبارتي تربيت هنري فرصت هايي بديع براي كسب نتايج مطلوب در زمينه هاي فوق را فراهم مي كند. و نمي توان نقش و تأثير مثبت و سازنده ي تربيت هنري را در بهبود يادگيري ساير حوزه هاي محتوايي مقوله اي يا قابل چشم پوشي جلوه داد.
دانش آموزاني كه به فعاليت هاي هنري اشتغال دارند، از موقعيت و پيشرفت تحصيلي و آموزشي بيشتر و بالاتري برخوردارند، اين در حالي است كه اعتقاد داريم سطح عملكرد تحصيلي كودكاني كه تئاتر، موسيقي و هنر هاي تجسمي كار مي كنند، بالاتر مي رود، زير هنر ها را در خدمت ساير موضوعات برنامه ي آموزشي مدرسه قرار مي دهند و رشد مي كنند.
يك برنامه ي درسي متوازن و تلفيقي بهترين ابزار يادگيري در همه ي حوزه هاست ، دقيقاً به علت حصول چنين نتايجي است كه تربيت هنري بايد اساساً از همان ابتداي ورود دانش آموزان به نظام آموزشي مد نظر باشد.
اين برنامه از سه سالگي شروع و تا پايان دبيرستان بايد مستمراً ادامه يابد. در چنين ديدگاهي هنرها به هيچ وجه از معنا و مفهوم آموزشي و پرورشي جدا نمي باشد. به هر صورت مي توان نتيجه گرفت كه ترتيب هنري با توجه به آثار و نتايج مختلفي كه از نظر زيبايي شناسي ، رواني و آموزشي دارد، بايد به عنوان يك ضرورت و اولويت آموزشي از جايگاه شايسته ي خود برخوردار شود. چرا كه بدون وجود يك تربيت هنري مناسب ظرفيت ها و قابليت هاي دروني دانش آموزان پرورش نيافته و كاملاً ناشناخته و مهجور باقي خواهند ماند.
هنر قصه گويي
يك قصه گوي خوب نبايد تمام حوادث را با عباراتي صريح و روشن بيان كند، بلكه بهتر است به اشاره از آن بگذرد تا كودك مجال تفكر و تخيل پيدا كند كه اين خود براي كودكان و قصه گو نشاط آور است. پدر، مادر و معلم نبايد قصه گويي را بيان و رفتاري ساده تصور كنند، بلكه اين هنر نياز به تمرين و ممارست دارد.قصه گو بهتر است تمام داستان را قبلاً خوانده و مرور كرده باشد. كودكان به قصه هايي كه برايشان خوانده مي شود توجه دارند، معني و مفهوم آنها را درك مي كنند و آنها را مورد تجزيه و تحليل قرار مي دهند.
ويژگي هاي يك قصه ي خوب
1- در هر قصه، ماجرايي پيگيري مي شود كه نقاط مجهولي دارد و مي تواند حس كنجكاوي بچه ها را برانگيزد.2- پشت سر هم بودن و پيوستگي منطقي صحنه هاي قصه، كودك را سرگرم مي كند و به ذهن او نظم منطقي مي دهد.
3- كودك به كمك قوه ي تخيل، خود را جايگزين يكي از شخصيت هاي قصه مي كند و به اين ترتيب شادماني و لذت را نصيب خود مي سازد.
4- با خواندن قصه و بازگويي آنها نيروي بيان و تكلم كودك رشد مي يابد و گنجينه ي لغات و اطلاعات وي غني مي شود.
5- كودك از طريق قصه هاي مناسب با مشكلات و مسائل زندگي آشنا مي شود و مهارت هاي اجتماعي بيشتري به دست مي آورد.
6- قصه گويي، فاصله ي ميان قدرت «خواندن» و قدرت «درك كردن» را در كودك پر مي كند. به عبارت ديگر آن دسته از كودكان كه در دوره ي پيش از دبستان به قصه ها گوش داده اند و با صداها و واژه ها و معناي آنها به صورت شنيداري آشنا شده اند، در سنين مدرسه و با برخورد با شكل نوشتاري كلمات معني آنها را سريع تر درك مي كنند.
نقش كودكان دبستاني در فرايند قصه گويي
در برنامه ي قصه گويي ، مخاطب ها امكان دخالت و اعتراض دارند، قصه گو را به خودشان نزديك مي بينند و به خود اجازه مي دهند كه وسط صحبت او بدوند و با گفتن خاطره يا سؤالي نظر خود را مطرح كنند يا چيزي را كه متوجه نشده اند دوباره بپرسند تا بهتر بفهمند. ناگفته پيداست كه اين امكان، در پرورش استعدادها و قدرت خلاقيت بچه ها تأثير زيادي دارد. به طور معمول بچه ها دوست دارند كه قصه هاي شنيده شده را دوباره بشنوند. بازگويي قصه هاي شنيده شده فايده هاي بسياري دارد، زيرا علاوه بر پرورش قدرت حافظه، قدرت بيان بچه ها را نيز تقويت مي كند. بازگو كردن قصه هاي شنيده شده مهم ترين تمرين در پرورش قدرت بيان و تكلم بچه ها است. كودكان طبيعتاً از شنيدن قصه لذت مي برند، زيرا جريان يك زندگي ناشناخته و ماجرايي عجيب را در آن تعقيب و كشف مي كنند.دنياي كودك، دنيا قصه
كودكان در دنياي قصه بازي مي كنند، با قصه ها مي خوابند، بيدار مي شوند و زندگي مي كنند. شلوغ ترين بچه ها با آرامش به قصه ها گوش مي دهند، از قصه ها مي آموزند و عبرت مي گيرند و حتي در عالم خواب نيز قصه ها را دنبال مي كنند. اگر قصه گو با دنياي بچه ها آشنا باشد و منطق آنها را بپذيرد ، مي تواند با بهره گيري از فنون قصه گويي، بذر تمام ارزش هاي بزرگ و كوچك اخلاقي و انساني را در كودكان بكارد. چقدر خوب بود اگر در خانه و مدرسه براي پرورش نيكوتر، حتي آموزش بهتر درس ها به فن قصه گويي توجه بيشتري مي شد و آموزش قصه گويي به مدرّسان و معلمان جزء برنامه هاي اصلي تربيت معلم قرار مي گرفت.
"Oh excuse me please" was my reply.
He said, "Please excuse me too;
I wasn't watching for you."
We were very polite, this stranger and I.
We went on our way saying good-bye.
But at home a difference is told,
how we treat our loved ones, young and old
My son stood beside me very still.
As I turned, I nearly knocked him down.
"Move out of the way," I said with a frown .
I didn't realize how harshly I'd spoken.
While I lay awake in bed,
God's still small voice came to me and said,
"While dealing with a stranger, common courtesy you use,
You'll find some flowers there by the door.
He picked them himself: pink, yellow and blue .
He stood very quietly not to spoil the surprise,
and you never saw the tears that filled his little eyes."
By this time, I felt
and now my tears began to fall .
ارزشيابي در خدمت آموزش
مقدمه:
در عصر انفجار اطلاعات، اندوختن معلومات و گسترش پاسخهاي معين و مشخص توجه به محصول و نتيجه ، كم رنگ بودن نگرش و مهارتها در تدريس ، نوعي ايستايي و غفلت از قافله شتابان كاروان تعليم و تربيت محسوب مي گردد. در اين مسير براي پويايي در عرصه علم در سطح جهان بايد دانش را معنا دار كرد. مهارتهاي مفهوم سازي توسط دانش آموزان را آموزش داد. مهارتهاي حل مسأله و تفكر نقاد، مهارتهاي اجتماعي و زندگي را تبليغ نموده و در حين آموزش بايد ارزشيابي سؤال محور، فرايندي و تحول آخرش را كه شوق به دانستن را به ارمغان مي آورد ترويج داد. با نگاهي اجمالي به تاريخچه نظام تعليم و تربيت تطبيقي در مي يابيم كه تحول آموزشي – مهارتي در بسياري از كشورها از نظام ارزشيابي آغاز و به ديگر مؤلفه ها سرايت كرده است.
از نكات حايز اهميت درامر ارزشيابي توجه به حيطه نگرش و عواطف فراگيران است كه بايد شيوه هاي كاربردي در سنجش و ارزشيابي دانش آموزان را در اين بعد فراهم نمود. از كاربردها و ابزارهاي مهم و اساسي ارزشيابي در راستاي خدمت به آموزش مي توان به موارد زير اشاره نمود:
1- پوشه كار 2- تعيين تكليف هدفدار 3- تحقيق و پروژه
4- بازخورد 5- آزمونهاي عملكردي 6- چك ليست ارزشيابي
در اين مقاله بنا به اهميت موضوع و كابرد همه گير تكاليف هدفدار در كلاسهاي درس به اين مهم مي پردازيم:
تكليف:
تكليف شب يكي از ابزارهاي ارزشيابي مستمر در فرايند آموزشي است.
ارزشيابي مستمر يا سازنده بخشي از فرآيند آموزش تلقي مي شود به اين معنا كه ارزشيابي در جريان آموزش جاري است و معلم به طور مرتب با آن درگير است.
آن چه كه ارزشيابي را پويا و سازنده مي كند نحوه ي استفاده از نتايج آن است. (رستگار 1382)
معلم از تكليف شب فراگيران ، نحوه ي انجام آن و ميزان به كارگيري مهارت فراگيران از نقاط ضعف و قوت آنها اطلاع مي يابد و مي تواند رهنمودهاي لازم را براي آن كاستيها و تقويت نكات مثبت ارائه نمايد.
در فرآيند آموزش داوري ارزشي معلم زماني كامل مي شود كه قادر باشد تحليلي درست از روند پيشرفت فراگيران داشته باشد و او را در گامهاي بعدي ياري نمايد.
اطلاعات به دست آمده از فرايند تحليل و برسي خطاها ، دستمايه ارائه رهنمودهاي مفيد براي اصلاح و بهبود عملكرد دانش اموزان است. بنابراين رابطه نزديك بين بازخورد و تكليف شب مشخص مي گردد. طراحي و تهيه تكاليف مناسب به دانش آموز كمك مي كند تا خطاهايش كاهش يابد و موفقيتهايش در سفر يادگيري افزون شود . بر اين اساس مفهوم تكليف درسي گسترش مي يابد و ديگر نمي توان آن را در پرسش تكراري و بازنويسي متون خلاصه كرد. در واقع طراحي تكليف ، طراحي يك فرصت يادگيري براي دانش آموزاني است كه نياز ويژه آموزشي دارند و اين نياز با مطالعه عملكرد گذشته فرد و تحليل خطاها و موفقيتهايش شناخته مي شود. ( دكتر حسيني ، محمد 1384)
تعريف و مفهوم تكليف شب:
هريس كوپر يكي از پژوهشگران و دانشمنداني است كه درخصوص تكليف تحقيقاتي داشته است . وي تكليف را چنين تعريف مي كند: وظيفه اي است كه معلمان براي دانش آموزان تعيين مي كنند تا آنها را در ساعات خارج از مدرسه انجام دهند.
نتايج تحقيق اهداف و تكليف شب را در هفت مورد طبقه بندي نموده است.
1- تمرين به منظور افزايش سرعت، تسلط ، تثبيت و مهارت است.
2- شركت فعال فراگيران در فعاليتها
3- رشد تخصصي به منظور پرورش حس سواد پذيري ، امانت و صداقت.
4- ايجاد روابط متقابل شاگرد با والدين
5- به منظور تعيين خط مشي و مقررات
6- ايجاد روابط عمومي بين والدين و فرزندان
7- ايجاد اخطار و آگاهي در زمينه ي انتظارات معلم از دانش آموز در زمينه مسائل درسي (قورچيان1381) «انواع تكليف شب»
انواع تكليف شب از نظر محتوا به صورت زير طبقه بندي شود.
1- تكاليف تمريني: اين نوع تكاليف مهارتها و دانشهاي كسب شده را تقويت مي كند. اكثر تكاليف تمريني ، غير تخيلي ، غير خلاق و تكراري هستند . مؤثرترين نوع تكليف تكاليفي هستند كه در آنها از شاگرد خواسته شود آموخته هاي جديد را با روش شخصي به طور مستقيم به كار ببرند . مثلاً دانش آموزي كه انواع گياهان گلدار ، بدون گل ، دانه دار و بدون دانه را شناخته است به عنوان تكليف تعدادي از گياهان محيط اطراف خود را شناسايي كرده و در اين طبقه بندي قرار دهد.
2- تكاليف آماده سازي: اين نوع تكاليف جهت آماده سازي شاگردان براي روزهاي بعد به كار مي رود و معمولاً به صورت مطالعه كتب درسي ، مطالعه خارج از كتاب درسي ، جمع آوري اطلاعات و مواد قبل از كنفرانس ارائه مي شود. هدف از ارائه اين نوع تكليف وارد كردن دانش آموزان به كسب زمينه8 مناسب اطلاعاتي جهت آماده شدن براي دروس و بحث روز بعد است. براي اين نوع تكيف ابتدا بايد رهنمودها و دستور العمل لازم را در مورد چگونگي و چرايي انجام وظايف كاملاً براي فراگيران روشن و مشخص نمود.
3- تكاليف بسطي-امتدادي: اين نوع تكاليف شاگرد را به فراسوي كارها و فعاليتهاي كلاسي سوق مي دهد و موجبات يادگيري و ايده هاي فراگيران را در موقعيت هاي جديد فراهم مي كند. مثلاً درسي كه درباره ي بوعلي سينا است از فراگيران بخواهيم با مطالعه كتابها به مجلات و يا حتي مصاحبه با ديگران اطلاعات بيشتري درباره ي ابن سينا فراهم آورند. تكاليف بسطي امتدادي ممكن است چندين روز يا هفته به طول بينجامد . اين نوع تكليف بر توليد دانش تكرار و تكثير آن استوار است.
4- تكاليف خلاقيتي : وقتي دانش آموز مفاهيم و مهارتهاي كسب شده در كلاس درس را با هم تركيب كند و در يك راه يا راه هاي جديد و متفاوت به كار بندد اين نوع تكليف را خلاقيتي گويند . مثلاً ساختن مدل يك مزرعه با چوبهاي مستعمل بستني ، يا حل مسئله اي خاص قدرت خلاقيت ، ابتكار شخصي ، تخيل و خود راهبري را در شاگردان پرورش مي دهد. البته بايد يادآور شد كه اين چهار نوع تكليف هميشه به طور مجزا و منفك به شاگردان ارائه نمي شود گاهي ممكن است گرد براي حل يك مسئله از هر چهار نوع تكليف براي خلق و بسط ايده خود استفاده نمايد. به اين ترتيب با ايجاد تنوع در تكاليف مختلف مي توان موجبات تثبيت ، آماده سازي تداوم و خلق مفاهيم و مهارتهاي را در فرايند تعليم و تربيت فراهم ساخت.
«نمونه هايي از تكاليف از نظر محتوا»
تكاليف تمريني: سؤالات و تمرينات رياضي صفحه ..... را بنويسيد. ( حل كنيد)
تكاليف آماده سازي : درس جلسه آينده علوم درباره ي بازيافت و اهميت آن است . شما مي توانيد با افراد خانواده درباره مفهوم بازيافت و اينكه اگر بازيافت نبود چه اتفاقي مي افتاد بحث كنيد و نتيجه را به كلاس بياوريد.
تكاليف بسطي- امتدادي: كه بدست يك هفته فرصت داريد اطلاعاتي كه درباره ي كسر ها و چهار عمل اصلي آن آموخته را بنويسيد.
5- تكاليف خلاقيتي : به نظر شما اگر تعداد زاويه ها، نوع آنها و تعداد اضلاع يك متوازي الاضلاع تغيير كند چه شكلي درست مي شود دليل خود را بنويسيد.
منابع:
1. قورچيان ، نادر (1381) ، فرايند برنامه ريزي تكاليف درسي دانش آموزان . انتشارات : مؤسسه فرهنگي منادي تربيت
2. رستگار، طاهره (1382)، ارزشيابي در خدمت آموزش ، انتشارات مؤسسه فرهنگي منادي تربيت
3. حسني ، محمد (1384)، ارزشيابي توصيفي الگويي نو در ارزشيابي تحصيلي ، انتشارات مدرسه.
